Dorpenbezoek Rottum en Stitswerd

Deel 1: Rottum – Religieuze historie en gemeenschapszin

Het bezoek begon om 9.00 uur in Rottum, waar de burgemeester werd ontvangen door twee bestuursleden van Dorpsbelangen. De start was bij het dorpshuis, een gebouw met een lange historie dat ooit dienstdeed als school. In de loop der jaren is het pand door het dorp grondig verduurzaamd. Onlangs is er nog een openbaar toilet aan toegevoegd, een welkome voorziening voor de vele wandelaars en fietsers die het dorp aandoen.

Tijdens de ontvangst legde het bestuur de historische link met het waddeneiland Rottumeroog uit. In de middeleeuwen was dit eiland namelijk grotendeels eigendom van het Benedictijnerklooster van Rottum (samen met het Oldeklooster in de Marne). De naam 'Rottumeroog' betekent dan ook letterlijk 'Eiland van Rottum'.

Rondwandeling over de wierde

Aansluitend volgde een rondwandeling door het schilderachtige wierdedorp. De route leidde langs het kerkhof, waar een bronzen plakkaat op een met kloostermoppen gemetselde zuil de geschiedenis van de plek vertelt. Rottum was van oorsprong geen traditionele boerengemeenschap, maar een uitgesproken religieuze plaats rondom het middeleeuwse Klooster Juliana. De contouren hiervan zijn vandaag de dag nog altijd herkenbaar aan de dubbele gracht bij de singel, die destijds diende ter verdediging van het kloosterterrein.

Het bestuur deelde bij het kerkhof de plannen voor een nieuw te realiseren monument. Dit monument, gefinancierd vanuit het gemeentelijke Dorpsbudget, moet herinneren aan een bijzondere historische vondst. Tijdens archeologische opgravingen voor woningversterking in 2023 werden op deze vroegere kloostergrond namelijk tientallen middeleeuwse skeletten (voornamelijk van kinderen en jongeren) blootgelegd.

De wandeling ging verder naar de kerk, de plek waar regelmatig wisselende exposities te bewonderen zijn. Hier nam de burgemeester een kijkje bij het historische uurwerk in de kerktoren. Dit uurwerk heeft dagelijkse zorg nodig en moet nog elke 24 uur handmatig worden opgewonden. Tot slot liep het gezelschap langs het standbeeld van de bekende Groninger dichter Jan Boer, die in Rottum werd geboren. Ook bekeken ze het karakteristieke 'kleine huisje' op de wierde, dat herinnert aan de eenvoudige woonomstandigheden van weleer.

Deel 2: Stitswerd – Cultuur, monumenten en toekomstzorgen

Om 10.00 uur zette burgemeester Broekhuizen zijn reis voort naar buurdorp Stitswerd. De ontvangst door het dorpshuisbestuur was in het dorpshuis zelf. Dit markante gebouw was oorspronkelijk eigendom van de kerk, maar werd in de jaren 70 door de gemeenschap getransformeerd tot het bruisende middelpunt van het verenigingsleven.

Het bestuur bracht een aantal belangrijke dorpsbelangen onder de aandacht. Het ging vooral over de verkeersproblemen: groot (landbouw)verkeer rijdt regelmatig door de smalle straten, vlak langs de gevels van de huizen, wat tot gevaarlijke situaties leidt. Daarnaast kampt Stitswerd met vergrijzing. Hoewel de inwoners de wens van de gemeente om nauw samen te werken ondersteunen, heeft de kleine gemeenschap niet genoeg menskracht om dit volledig zelf te dragen. Het bestuur riep de gemeente op om mee te denken over creatieve oplossingen. Bijvoorbeeld het inzetten van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, of het aanpassen van de gemeentelijke focus op het dorp.

Vogels, petanque en de hoogste postcode

Stitswerd draagt een bijzonder topografisch stempel: het heeft met 9999 de allerhoogste postcode van Nederland. Tijdens de aansluitende dorpswandeling bleek dat het dorp ook op cultureel vlak uniek is. De burgemeester werd gewezen op een bijzonder kunstproject uit het verleden: kunstenares Loekie Vorst heeft destijds voor elk van de 25 huizen in het dorp een uniek tegeltje met een vogelafbeelding gemaakt.

Na een stop bij de schilderachtige haven — door velen bestempeld als het mooiste plekje van Stitswerd — arriveerde het gezelschap bij de jeu de boulesbaan. Deze baan werd 22 jaar geleden door het dorp aangelegd en wordt nog altijd door de eigen inwoners onderhouden. De lokale club draagt de Franse naam 'Numéro Six' (Nummer Zes). De burgemeester liet zich de kans niet ontnemen en gooide sportief een balletje mee.

Direct naast de baan ligt een pleintje waarin de exacte afmetingen en de indeling van een historisch huisje zijn verwerkt dat daar in 1975 werd afgebroken. De bestrating stamt uit 1998, maar vorig jaar (2024) is daar met behulp van het Dorpsbudget een prachtig bronzen schaalmodel van het verdwenen huisje aan toegevoegd.

Het officiële programma werd afgesloten met een exclusief voorproefje in de kerk, waar binnenkort een nieuwe expositie van het landschapskunstproject Sense of Place opent. Het bezoek eindigde waar het begon: in het dorpshuis, waar de inwoners van Stitswerd onder het genot van een drankje informeel konden kennismaken met hun burgemeester.