Karakteristieke panden

In de provincie Groningen hebben karakteristieke gebouwen een bescherming tegen sloop of gedeeltelijke sloop. In de oude gemeenten Bedum en Eemsmond zijn de karakteristieke gebouwen daarom al opgenomen in het bestemmingsplan. Voor de panden uit de oude gemeenten Winsum en De Marne gaan we dat nu ook doen.

Eigenaren van karakteristieke panden in de oude gemeenten Winsum en De Marne hebben een brief ontvangen over de bescherming. De gebouwen zijn bepaald vanaf luchtfoto’s of vanaf de weg. Of uw pand karakteristiek is hangt af van:

  • cultuurhistorie, zoals ontstaansgeschiedenis en lokaal belang;
  • stedenbouwkundige zaken, zoals ligging en samenhang met bijgebouwen en omgeving;
  • architectuur, zoals bouwstijl, zeldzaamheid en herkenbaarheid;
  • authenticiteit, zoals gaafheid en kwaliteit.

Waarom bescherming

Door de aardbevingsproblematiek zijn veel waardevolle, historische gebouwen gesloopt. Karakteristieke gebouwen zijn aan ons nagelaten door onze voorouders. Als deze gebouwen verdwijnen, verliezen we onze band met het verleden. Juist deze band – die door de gebouwen zichtbaar is – zorgt ervoor dat we ons hier thuis voelen. Ook maakt erfgoed onze gemeente aantrekkelijk voor bezoekers en ondernemers.

Wat u moet weten

De karakteristieke aanduiding betekent dat alleen de buitenzijde van uw pand beschermd is. Er geldt geen strikt sloopverbod zoals bij een rijksmonument of gemeentelijk monument. Doel is om de cultuurhistorische waarden goed mee te wegen bij vergunningaanvragen. Als eigenaar van een karakteristiek pand hebt u een aantal voordelen:

  • U kunt gratis gebruik maken van het Erfgoedloket Groningen. Bijvoorbeeld voor informatie over financieringsmogelijkheden, schadeherstel of versterking van uw pand.
  • U kunt een lening voor groot onderhoud aanvragen bij het Cultuurfonds voor Monumenten van de provincie Groningen. Met lage rente en gunstige voorwaarden.
  • Binnen het erfgoedprogramma is er in de periode 2020-2023 een financiële regeling voor onderhoud aan karakteristieke gebouwen en gemeentelijke monumenten. Voor karakteristieke boerderijen zoeken we nog naar aanvullende financiële regelingen.

Als u plannen heeft voor (gedeeltelijke) sloop en vernieuwing

Neem zo snel mogelijk contact met ons op. Zo kunt u rekening houden met eventuele randvoorwaarden vóórdat u begint met het ontwikkelen van uw verbouwplannen. Wij kijken extra goed naar de karakteristieken van uw pand en naar mogelijkheden voor gedeeltelijk of volledig behoud.

Inzien en reageren

U kunt het voorontwerpbestemmingsplan Gebouwd erfgoed Het Hogeland en de Beheersverordening inzien via ruimtelijkeplannen.nl. Ook ligt het vanaf donderdag 5 november 2020 zes weken ter inzage in het gemeentehuis in Winsum. In de bijlage bij het bestemmingsplan vindt u de lijsten met karakteristieke panden. Bent u het niet eens met de aanduiding? U kunt reageren tot 17 december 2020. Wij maken dan een afspraak met u om een bezoek te brengen. Geef in uw reactie aan op welke onderdelen de waardering niet juist zou zijn. Stuur zo mogelijk een deskundigenrapport mee. Reageren kan:

  • Schriftelijk: gemeente Het Hogeland, Postbus 26, 9980 AA Uithuizen. Of bel of mail met de heer B. Moes via 088 345 88 88 of via gemeente@hethogeland.nl.
  • Of reageer online via de gele button.

Verderop leest u meer informatie over karakteristieke panden. Heeft u daarna nog vragen of opmerkingen, laat het ons weten.

Meer informatie

2 soorten waardering

Een pand kan gewaardeerd worden als 'karakteristiek' of 'karakteristieke boerderij'. In de lijst die opgenomen is in de bijlage bij het voorontwerp bestemmingsplan ziet u hoe uw pand is gewaardeerd.

  • Karakteristiek: panden die cultuurhistorisch, stedenbouwkundig en architectonisch hoog scoren en op het gebied van authenticiteit nog gaaf zijn en een hoge kwaliteit hebben.
  • Karakteristieke boerderijen: boerderijen die nog agrarisch in gebruik zijn en vanwege functie en verschijningsvorm van groot belang zijn voor het karakter en het beeld van het buitengebied.

Wat de waardering betekent voor uw pand

  • In alle gevallen moet de bestaande hoofdvorm van uw pand (goothoogte, kapvorm, bouwhoogte) in beginsel behouden blijven. Dit geldt ook voor de bestaande ligging. Bij karakteristieke panden wordt ook de gevelindeling beschermd. Van deze regels kunnen we afwijken zolang er rekening wordt gehouden met de karakteristieke kenmerken van een pand.
  • In alle gevallen is sloop van uw pand of delen ervan niet mogelijk zonder een omgevingsvergunning. U moet aantonen dat het pand niet behouden kan blijven. Bij de beoordeling kijken we naar de bouwtechnische staat van het gebouw. Ook kijken we naar de veiligheid, de gebruikswaarde en de toekomstwaarde van het pand.
  • Bij karakteristieke boerderijen geldt voor bedrijfsschuren een afwijkende regeling. Bij een sloopaanvraag voor een karakteristieke bedrijfsschuur hoeft u minder nadrukkelijk aan te tonen dat de schuur niet behouden kan blijven.
  • Bij volledige sloop kunnen we bepalen dat u terug moet bouwen. Mogelijk stellen we voorwaarden aan de manier waarop, zodat de nieuwbouw past bij de plek en de omgeving. Ook hierbij maakt het verschil welke waardering uw pand heeft.
  • Bij de afweging van sloop, verbouw en nieuwbouw passen we maatwerk toe. We winnen advies in bij een deskundige en betrekken de eigenaar van het pand bij de afweging. Ieder geval staat op zichzelf. Wat wel en wat niet mag verschilt per geval en hangt ook af van de plannen.

De regels gelden alleen voor hoofdgebouwen tenzij in de beoordeling van een pand een bijgebouw benoemd is. Schuurtjes vallen niet onder deze regeling. In algemene zin geldt dat als een bouwwerk vergunningvrij mag worden gebouwd, het ook vergunningvrij mag worden gesloopt.

Verschil monument en karakteristiek pand

De bescherming van een karakteristiek pand is lichter dan de regeling voor een monument. Panden met een karakteristieke aanduiding zijn alleen aan de buitenzijde beschermd. Wilt u het gehele pand laten beschermen? Dan kunt u de gemeente vragen om uw pand te laten aanwijzen als gemeentelijk monument. Ook het interieur van uw pand is dan beschermd. Wij leggen uw verzoek voor aan de provinciale monumentencommissie. Bij een positief advies schrijven we uw pand in op de gemeentelijke monumentenlijst. Bel voor meer informatie over aanwijzing tot gemeentelijk monument met de gemeente.

Beschermde gebieden

Het bestemmingsplan biedt ook bescherming aan cultuurhistorisch waardevolle gebieden. Zoals oude kernen, bebouwing langs uitvalswegen en oudere lintbebouwing. Deze gebieden zijn op de verbeelding (plankaart) bij het bestemmingsplan aangegeven. In deze gebieden mag u niet slopen zonder omgevingsvergunning. Bij de afweging voor het wel of niet verlenen van een sloopvergunning kijken we naar de gevolgen van de sloop voor de omgeving. Zo nodig verlenen we alleen vergunning als er duidelijkheid is over de nieuwe invulling van een perceel.

Inspraak

U kunt tot 17 december 2020 schriftelijk of mondeling uw reactie indienen. Uw reactie kan leiden tot aanpassing van het voorontwerp. Het college van burgemeester en wethouders besluit daarover. Daarna:

  • leggen we het bestemmingsplan als ontwerp ter inzage (naar verwachting begin 2021).
  • vindt u dat er onvoldoende rekening is gehouden met uw inspraakreactie? Dan kunt u een zienswijze indienen bij de gemeenteraad.
  • de raad bepaalt of uw zienswijze gegrond of ongegrond is. Dat gebeurt bij de vaststelling van het bestemmingsplan, naar verwachting in het 2de kwartaal van 2021.
  • tegen het besluit van de raad kunt u beroep instellen bij de Raad van State.

Wettelijke plicht

  • Het Besluit ruimtelijke ordening vermeldt dat de gemeente rekening moeten houden met de cultuurhistorische waarden in haar gebied. Dit kan gaan over panden maar ook over archeologische waarden.
  • In de Omgevingsverordening van de provincie Groningen staat dat de gemeente in een bestemmingsplan aan moet geven welke panden karakteristiek of beeldbepalend zijn. De gemeente moet voor deze panden een passende regeling opnemen in het bestemmingsplan. Zolang de gemeente dit niet in een vastgesteld bestemmingsplan heeft opgenomen geldt er een algemeen sloopverbod voor alle panden in de hele gemeente.